Proces wychowawczy

Dużą rolę w procesie wychowawczym odgrywają rodzice, a dokładnie ich wiedza pedagogiczna, która wpływa na rozwój podopiecznych. Trzeba zwrócić uwagę, iż nie zawsze proces wychowawczy przebiega harmonijnie, wychowanie skuteczne nie zawsze osiąga zamierzony cel, a brak podstawowej wiedzy pedagogicznej bywa często przyczyną wychowania nieskutecznego oraz błędnego.

Natomiast skutki popełnianych błędów przez rodziców mogą spowodować zerwanie bądź zaburzenie interakcji przez wychowanka oraz bardziej odległe w czasie, negatywne zmiany w osobowości oraz jej zakłócenia.

Trzeba nieustannie pamiętać o tym, iż niebagatelny wpływ na pojawianie się zachowań przestępczych ma sytuacja rodzinna. Kiedy tworzy się działania profilaktyczne, zapobiegające przestępstwom, trzeba znać nie tylko ich specyfikę, trzeba zapoznawać się nie tylko z rodzajami przestępstw i osobistymi motywami, bo także trzeba mieć na względzie możliwość wpływania rodziny na zachowania przestępcze.

Badacze podkreślają istnienie wpływu patologii rodziny na zachowanie dzieci, nie zważając na czynniki osobowościowe dziecka, zróżnicowany wpływ czynników materialnych, typ opieki, styl wychowania przyjęty przez rodziców, a także interakcje osobowe między rodzicami a dzieckiem. W zakresie patologii rodzinnej najczęściej pojawiają się: alkoholizm, narkomania, prostytucja, karalność jednego lub obojga rodziców, a takie rodziny określane są jako dysfunkcyjne.

Do innych czynników wiążących się z dysfunkcyjnością rodziny zalicza się również: niepełność rodziny, niski poziom wykształcenia rodziców i niski poziom kultury w rodzinie, wielodzietność oraz zakłócenia w pełnieniu ról rodzicielskich i stosunków interpersonalnych. Należy jednak podkreślić, że występowanie tych czynników nie zawsze jest zdiagnozowane – pozornie często nie ma sygnałów świadczących o błędach wychowawczych, a w rzeczywistości rodzice popełniają ich wiele.

Dla przykładu: nieuzgodniony między rodzicami kierunek wychowawczy, zbyt rygorystyczne traktowanie dzieci przez jednego z nich, a rozpieszczanie przez drugie, przynosi zazwyczaj jak najgorsze rezultaty. Dziecko wychowywane niekonsekwentnie staje się lękliwe, nieufne, nieposłuszne, jest znerwicowane. Stosowane wówczas wobec niego represje karne, nierzadko polegające na dotkliwym biciu, doprowadzają do buntu, którego konsekwencją są ucieczki ze szkoły i z domu, a także inne zachowania przestępcze, które objawiają się nieprzystosowaniem społecznym.