Pozytywne aspekty korupcji

W poszczególnych sytuacjach łapówka przynosi korzyść biorącym i dającym, że przekupstwo okazuje się tak zwanym smarem ułatwiającym funkcjonowanie w nadmiernie zbiurokratyzowanym otoczeniu. Dowód wdzięczności za uniknięcie nikomu niepotrzebnej mitręgi biurokratycznej czy łapówka dla celnika za wpuszczenie do kraju deficytowych towarów oszczędzają czas i poszerzają ofertę rynkową, a zatem korupcja nie musi wpływać negatywnie na rozwój gospodarczy, a nawet może w pewnych warunkach go przyspieszać. To właśnie obrońcy korupcji powiadają, że łapówki porządkują rynek, na którym rozdzielane są koncesje, zamówienia, świadczone usługi administracyjne.

Łapówki stanowią rodzaj standardowej opłaty pozwalającej trzymać równowagę rynkową, gdyż wygrać musi firma mająca najniższe koszty, skoro mogła zapłacić największą łapówkę. Oczywiście podstawową przyczyną korupcji działań ludzkich jest sama natura ludzka. Skoro jednak zakres i natężenie korupcji falują w różnym czasie historycznym i w różnych miejscach, samą naturą ludzką nie wszystko da się wytłumaczyć. Niewątpliwie korupcja jest zjawiskiem o złożonych przyczynach, wśród których istotne znaczenie mają pewne zwyczaje kulturowe, dostępność dóbr, kultura prawna społeczeństwa oraz sprawność instytucji kontroli. Najlepszym tego dowodem jest fakt, iż w krajach dawnego Bloku Wschodniego częstotliwość korupcji jest wielokrotnie wyższa niż w krajach o utrwalonej demokracji.

Jednak czynnikiem najbardziej korupcjogennym jest odpowiednie prawo, niewłaściwa egzekucja tego prawa oraz ograniczona dostępność do poszukiwanych dóbr, do których równy dostęp jest prawnie zagwarantowany. Korupcja występuje także w samorządzie terytorialnym, gdzie styk władzy publicznej i działalności gospodarczej jest szczególnie widoczny. Na zjawisko korupcji mocno wpływają dwie okoliczności. Pierwszą jest silna więź, jaka łączy partie polityczne i radnych. Drugą, są procedury, które blokują skutecznie kontrolę wyborców nad radnymi. Wszystko to sprawia, że mechanizmy prowadzące do działań korupcyjnych są analogiczne jak w całym kraju, przy czym trudno zdecydowanie powiedzieć, czy skala ilościowa korupcji w samorządzie terytorialnym jest węższa, czy wyższa w stosunku do skali kraju.